- *5645
- 050 200 44 22
- office@aztech.az
- Ofis: Bakı, R.Əliyev k. 27, Ava Business Centre
- Mağaza: Bakı, 28 May k. 15
2026-cı ildə noutbuk seçərkən yalnız prosessorun sürətinə, operativ yaddaşa və ya videokartın gücünə diqqət yetirmək kifayətdirmi? Süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı kompüter bazarında yeni seçim meyarı yaradıb: NPU (Neural Processing Unit). Artıq müasir AI noutbuk modelləri təkcə yüksək performansı ilə deyil, həm də süni intellekt əməliyyatlarını daha səmərəli yerinə yetirmək imkanları ilə fərqlənir.
Intel Core Ultra, AMD Ryzen AI və Copilot+ PC kimi texnologiyaların yayılması alıcıları yeni sual qarşısında qoyur: bu gün NPU-suz noutbuk almaq bir neçə ildən sonra köhnəlmiş texnologiyaya sahib olmaq deməkdirmi?
Əslində, cavab noutbukdan hansı məqsədlə istifadə edəcəyinizdən asılıdır. Bəzi istifadəçilər üçün NPU ciddi üstünlük yaratsa da, digərləri bu texnologiyanın yoxluğunu gündəlik işlərində hiss etməyə bilərlər. Gəlin NPU-nun nə olduğunu və noutbuk seçimində nə dərəcədə əhəmiyyət daşıdığını araşdıraq. Bu məqalədə NPU nədir və nə üstünlüyü var suallarına cavab tapacağıq.
NPU nədir? NPU (Neural Processing Unit) süni intellekt və maşın öyrənməsi əməliyyatlarını sürətləndirmək üçün hazırlanmış xüsusi hesablama blokudur. Ənənəvi prosessorlardan fərqli olaraq, NPU neyron şəbəkələrinin istifadə etdiyi riyazi hesablamaları daha yüksək enerji səmərəliliyi ilə yerinə yetirməyə optimallaşdırılıb.
Müasir kompüterlərdə üç əsas hesablama komponenti fərqli vəzifələr daşıyır:
Bu komponentlər bir-birini əvəz etməkdən daha çox, tamamlayır. Məsələn, böyük süni intellekt modellərinin öyrədilməsində güclü GPU əsas rol oynadığı halda, NPU bəzi gündəlik AI funksiyalarını daha səmərəli icra edə bilir.
NPU dəstəkli noutbuk istifadəçilərə xüsusilə lokal süni intellekt funksiyalarında üstünlüklər təqdim edə bilər. Uyğun proqram təminatı olduqda videozəng zamanı fonun bulanıqlaşdırılması, səs-küyün azaldılması, görüntünün optimallaşdırılması və bəzi AI əsaslı emal əməliyyatları NPU vasitəsilə həyata keçirilə bilər.
NPU-nun digər mühüm üstünlüyü enerji səmərəliliyidir. Müəyyən AI tapşırıqlarının CPU və ya GPU əvəzinə NPU üzərində işləməsi enerji sərfiyyatını azalda və batareyanın daha uzun müddət işləməsinə kömək edə bilər.
Bununla belə, NPU-nun mövcudluğu bütün süni intellekt proqramlarının avtomatik olaraq daha sürətli işləyəcəyi anlamına gəlmir. Real performans proqramın NPU dəstəyindən, prosessorun arxitekturasından və yerinə yetirilən tapşırıqdan asılıdır.
Məhz buna görə AI noutbuk seçərkən yalnız NPU-nun olub-olmamasına deyil, onun texniki imkanlarına və istifadə ediləcək proqramlarla uyğunluğuna da diqqət yetirmək lazımdır.
Süni intellekt texnologiyalarının inkişafı prosessor istehsalçıları arasında yeni rəqabət yaradıb. Artıq noutbukların performansı yalnız CPU nüvələrinin sayı və takt tezliyi ilə deyil, həm də süni intellekt əməliyyatlarını yerinə yetirmək imkanları ilə qiymətləndirilir. Bu sahədə Intel Core Ultra və AMD Ryzen AI prosessorları xüsusi yer tutur.
Hər iki platforma CPU, GPU və NPU texnologiyalarını birləşdirərək müasir AI noutbuk modellərinin əsasını təşkil edir. Bununla belə, onların imkanları konkret prosessor seriyasından və modelindən asılı olaraq dəyişir.
Intel Core Ultra noutbuk modellərində istifadə edilən Intel AI Boost NPU texnologiyası uyğun süni intellekt əməliyyatlarının daha səmərəli icrasına imkan yaradır. Bu prosessorlar ofis proqramları, multimedia, proqramlaşdırma və kontent yaradılması kimi müxtəlif məqsədlər üçün nəzərdə tutulub.
AMD Ryzen AI noutbuk modelləri isə AMD-nin XDNA arxitekturasına əsaslanan NPU texnologiyalarından istifadə edir. Ryzen AI prosessorları lokal süni intellekt funksiyalarının işlədilməsi, məhsuldarlıq və enerji səmərəliliyi arasında balans yaratmağa yönəlib.
Hər iki istehsalçının müxtəlif nəsil prosessorları mövcuddur. Buna görə yalnız Intel Core Ultra və ya AMD Ryzen AI adına əsaslanaraq noutbukun süni intellekt performansı haqqında yekun nəticə çıxarmaq düzgün deyil.
Copilot+ PC noutbuk Microsoft-un müəyyən texniki tələblərinə cavab verən yeni nəsil Windows kompüterlərini ifadə edir. Bu cihazların əsas xüsusiyyətlərindən biri ən azı 40 TOPS hesablama gücünə malik NPU ilə təchiz edilməsidir.
TOPS (Trillion Operations Per Second) saniyədə trilyonlarla əməliyyatın yerinə yetirilməsini ifadə edən göstəricidir. Copilot+ PC kompüterləri uyğun Windows funksiyalarında lokal süni intellekt imkanlarından istifadə edə bilir.
Lakin bütün NPU dəstəkli noutbuklar Copilot+ PC standartına uyğun deyil. Məsələn, bəzi əvvəlki nəsil Intel Core Ultra prosessorlarında NPU mövcud olsa da, onun gücü tələb olunan həddən aşağıdır. Microsoft Learn+1
2026-cı ildə NPU dəstəkli noutbuk almaq gələcək texnologiyalara hazırlıq baxımından üstünlük hesab oluna bilər. Lakin bu, NPU-suz modellərin artıq köhnəldiyi və istifadəyə yararsız olduğu anlamına gəlmir.
Əgər noutbukdan əsasən internetə daxil olmaq, elektron poçtla işləmək, ofis sənədləri hazırlamaq və videolara baxmaq üçün istifadə edirsinizsə, NPU-nun olmaması ciddi çatışmazlıq yaratmaya bilər.
Digər tərəfdən, süni intellekt funksiyalarından müntəzəm istifadə edən mütəxəssislər üçün vəziyyət fərqlidir. Video montajı, şəkil emalı, avtomatik subtitrlərin hazırlanması, səs-küyün aradan qaldırılması və bəzi lokal AI tətbiqlərində NPU əlavə üstünlüklər təmin edə bilər.
Xüsusilə uzunmüddətli istifadə üçün kompüter alan şəxslər gələcək proqram təminatlarının tələblərini də nəzərə almalıdırlar. Bununla belə, bütün AI əməliyyatları NPU tələb etmir. Məsələn, böyük dil modellərinin işlədilməsi və mürəkkəb qrafik hesablamalar zamanı güclü GPU və kifayət qədər operativ yaddaş daha mühüm ola bilər.
Beləliklə, NPU-suz noutbuk almaq avtomatik olaraq səhv seçim deyil. Əsas məsələ istifadəçinin ehtiyacları, büdcəsi və cihazdan hansı müddət ərzində istifadə etməyi planlaşdırmasıdır. Bəzi hallarda daha güclü prosessora və videokarta malik NPU-suz model zəif konfiqurasiyalı AI noutbukdan daha məqsədəuyğun ola bilər.
2026-cı ildə AI noutbuk alarkən yalnız süni intellekt funksiyalarının mövcudluğuna əsaslanmaq düzgün deyil. Cihazın ümumi performansı, enerji səmərəliliyi, yaddaş imkanları və gələcək proqram təminatları ilə uyğunluğu da nəzərə alınmalıdır. Xüsusilə noutbukdan uzun müddət istifadə etməyi planlaşdırırsınızsa, texniki göstəricilər arasında düzgün balans yaratmaq vacibdir.
Yeni noutbuk seçərkən aşağıdakı parametrlərə diqqət yetirmək tövsiyə olunur:
Nəticə etibarilə, 2026-cı ildə NPU-suz noutbuk almaq mütləq səhv deyil, lakin yeni cihaz seçərkən süni intellekt imkanlarını nəzərə almamaq gələcək ehtiyaclar baxımından məhdudiyyət yarada bilər. Ən düzgün seçim istifadə məqsədinizə və büdcənizə uyğun prosessor, NPU, GPU və yaddaş balansına malik modeldir.
Müasir texnologiyalarla təchiz edilmiş cihazları müqayisə etmək üçün Aztechshop.az saytındakı süni intellekt dəstəkli noutbuk və kompüterlər kateqoriyasına nəzər sala bilərsiniz.
Bəli. NPU olmayan noutbuklarda da ChatGPT, Microsoft Copilot və digər süni intellekt xidmətlərindən istifadə etmək mümkündür. Bu xidmətlərin əksəriyyəti bulud serverlərində işləyir. Bundan əlavə, bəzi lokal AI proqramları CPU və GPU vasitəsilə də işlədilə bilər. NPU əsasən uyğun süni intellekt əməliyyatlarının daha yüksək enerji səmərəliliyi ilə yerinə yetirilməsinə kömək edir.
AI noutbuk adətən süni intellekt əməliyyatlarını sürətləndirmək üçün xüsusi NPU ilə təchiz edilmiş kompüter kimi təqdim olunur. Adi noutbuklarda isə bu tapşırıqlar CPU və GPU vasitəsilə yerinə yetirilə bilər. Lakin AI noutbuk anlayışı bütün istehsalçılar üçün vahid texniki standart deyil. Buna görə cihazın real
Bəli. Microsoft-un Copilot+ PC standartının əsas texniki tələblərindən biri ən azı 40 TOPS performansına malik NPU-dur. Lakin yalnız bu göstərici kifayət etmir. Cihaz digər sistem və platforma tələblərinə də cavab verməlidir. 40 TOPS-dan zəif NPU-ya malik kompüterlər də süni intellekt funksiyalarını dəstəkləyə bilər, sadəcə Copilot+ PC standartına uyğun olmaya bilərlər.
Hər iki prosessor ailəsi müasir süni intellekt tətbiqləri üçün münasib seçimlər təklif edir. Intel Core Ultra noutbuk və AMD Ryzen AI noutbuk modelləri arasında seçim edərkən konkret prosessorun nəsli, NPU performansı, qrafik imkanları və enerji səmərəliliyi müqayisə edilməlidir. Yalnız istehsalçının adına əsaslanaraq bir platformanın digərindən üstün olduğunu söyləmək düzgün deyil.
NPU-nun olmaması noutbukun istifadə müddətini birbaşa müəyyən etmir. Keyfiyyətli prosessor, kifayət qədər RAM və SSD yaddaşa malik NPU-suz kompüter gündəlik işlər üçün uzun illər yararlı qala bilər. Lakin gələcəkdə bəzi lokal süni intellekt funksiyaları xüsusi NPU tələb edə bilər. Buna görə yeni noutbuku 4–5 il istifadə etməyi planlaşdıran alıcılar NPU dəstəkli modelləri də nəzərdən keçirməlidirlər.
